Optimism Projesi

Optimism, Ethereum blok zinciri üzerinde çalışan bir Katman-2 projesidir. Optimism, Optimistic Rollups adı verilen ve işlemlerin zincir dışında işlenmesine ve ardından zincir üzerinde doğrulanmasına ve sonuçlandırılmasına olanak tanıyan bir teknoloji kullanır. Bu, işlemlerin doğrudan Ethereum ana zincirini kullanmaya kıyasla daha hızlı ve daha düşük ücretlerle gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır.

Optimism, özellikle Ethereum blok zincirinde yüksek ağ etkinliği olduğu dönemlerde düşük işlem ücretleri ile ön plana çıktığı için önemli bir ölçeklenme çözümü olarak karşımıza çıkmaktadır. Optimism, işlem ücretlerini azaltıp, işlem hızlarını artırarak Ethereum’u daha geniş bir kullanıcı ve uygulama yelpazesi için erişilebilir ve kullanışlı hale getirmektedir.

Optimism blok zincirinde gerçekleşen işlemler geçerlilik ispatı (proof of validity) olmadan Ethereum ağına gönderildiği için, belirli süre içinde (an itibarıyla yedi gün)bu işlemlere itiraz edilebilmektedir. Bu ağın temelde dayandığı Optimistic Rollups mantığından gelmektedir.

Optimism ayrıca geliştirdiği açık kaynak modüller ile Ethereum üzerinde kendi katmanlarını geliştirmek isteyen şirketlere de ek bir kolaylık sağlamaktadır. Buna en popüler örnek, Coinbase tarafından geliştirilen Base ikinci katmanı OP Stack ile geliştirilmesidir.

Optimism Nasıl Çalışır?

Optimism temelde bir ölçeklenme çözümü olan rollup teknolojisi kullanarak geliştirilmiştir. Optimism, Ethereum ana ağındaki ölçeklenme problemine çözüm olarak, işlemleri ana ağ dışında toplayarak küçük kanıtlar halinde Ethereum ana blok zincirine iletmektedir. Bu şekilde kullanıcılar Ethereum güvenliğinde daha hızlı ve ucuz işlem yapabilmektedir.

Optimism ağında yapılan işlemler toplayıcı olarak adlandırılan sequencer tarafından toplanarak, geçerlilik ispatı aranmadan ana blok zincire yani Ethereum’a iletilir. Bu noktada geçerlilik ispatlarının aranmaması ağın teknolojisine de ismini vermektedir. Ağ üzerindeki toplayıcıların dürüst olarak olarak davrandıkları varsayıldığı için geçerlilik ispatları aranmadan işlemler ana katmana gönderilir. Ancak gönderilen işlemde bir hata ya da kötü niyetin olması durumunda ise toplayıcı ciddi bir yaptırım veya slashing ile karşı karşıya kalabilmektedir.

Optimism Kurucuları

Optimism projesi, Optimism Vakfı tarafından yönetilmektedir. Tıpkı Ethereum’da olduğu gibi Optimism de kâr amacı gütmeyen, herkese açık ve tamamen merkeziyetsiz olmayı amaçlamaktadır. Optimism ilk olarak Haziran 2019 tarihinde tanıtıldı ve Ekim 2019’da bir test ağı yayınlayarak faaliyetlerine başladı. Ekip uzun geliştirmeler sonrası ana ağı aktif etmiş ve 2022 yılında yaptığı airdrop ile OP tokenı resmi olarak duyurmuştur.

OP Token İstatistikleri

OP token, Optimism ağı üzerinde ERC-20 standartlarına göre yaratılmış bir kripto para birimidir. Mayıs 2022 tarihinde bir airdrop ile tanıtılan OP coin (token), ağ üzerinde bir ekosistem kurmak amacıyla geliştirilmiştir. OP token maksimum 4.294.967.296 arza sahiptir.

Optimism ağı temelde işlem kanıtlarını Ethereum blok zincire ilettiği için, ağ üzerinde ne kadar talep artarsa o kadar fazla blok alanı için gelir elde etmiş olacaktır. OP token ise ekosistem içerisinde verilen teşvikler ile ağ üzerindeki aktiviteyi artırmaktadır. Bu anlamda geliştirilen OP token dağılımı ise şu şekildedir:

• Ekosistem fonu – %25
• Geçmişe dönük ürünlerin finansmanı – %20
• Airdroplar – %19
• Çekirdek katılımcılar – %19
• Yatırımcılar – %17

İlk token arzı sonrası, token açılımında yılda %2’lik bir enflasyon oranıyla dağıtıma başlanmıştır. İlk yılda, ilk token arzının %30’u dağıtım için Vakfın kullanımına sunulmuştur. İlk yıldan sonra, token sahipleri Vakfın yıllık OP dağıtım bütçesini belirlemek için oy kullanmaları planlanmaktadır. Vakıf, genel olarak dağıtım oranlarını ise önümüzdeki dönemde şu şekilde olmasını beklemektedir:

2. Yıl: İlk token arzının %15’i
3. Yıl: İlk token arzının %10’u
4. Yıl: İlk token arzının %4’ü

Optimism yönetimi ise Optimism Collective adı verilen merkeziyetsiz bir organ yani bir nevi DAO aracılığıyla gerçekleştirilir. OP token sahiplerinin katılım hakkı elde ettiği Optimism Collective, Token House ve Citizens’ House isimli iki ayrı tabakadan oluşmaktadır. Citizens’ House, finansman ve sermaye ilgili kararları yönetirken; Token House ise yazılım geliştirmeleri gibi teknik konular ile ilgilenir.

OP Token Yorum

Optimism projesi, Ethereum blok zinciri üzerinde geliştirilmiş ilk Layer-2 çözümlerinden birisidir. Geniş kullanıcı kitlesine sahip olan katman, airdrop olarak dağıttığı token ile daha da geniş bir kitleye ulaşmıştır. Gelecek dönemde Arbitrum ve diğer Layer-2 çözümlerinde kendi kripto para birimlerini çıkarması ve kurumsal rekabetin artması ile bu kategorinin daha da gündeme gelmesi söz konusu olabilir.

Optimism Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Optimism Nedir?

Optimism, Ethereum blok zinciri üzerinde geliştirilen bir Layer-2 projesidir.

OP Coin Nedir?

OP coin, Optimism ağının yerel kripto para birimi olarak 2022 yılında airdrop ile tanıtılmıştır.

OP Token Arzı Ne Kadar?

Maksimum OP token arzı 4.294.967.296 adettir.

Launchpad’ler kripto para ekosisteminin genişlemesi ile hem yeni projelere hem de yatırımcılara fayda sağlayan ana akım kitle fonlaması modellerinden biri haline geldi. Launchpad ile yeni projelerin finansman ihtiyaçları karşılanırken, yeni yatırımcılarında projelere erken aşamada yatırım yapmaları sağlanmaktadır. Launchpad’ler ilk zamanlarda projelerin kendi sayfalarında yapılırken, günümüzde genellikle bir borsa ya da platform üzerinden yapılmaktadır.

Ancak bu noktada, kendi web sitesi üzerinden fonlama ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan projeler için süreç daha zor ve masraflıydı. Bunun için ek bir altyapı ve yönetim sürecini planlamak gerekliydi. Ekosistemin gelişmesi ile birçok platform, launchpad hizmeti vermeye başladı. Bu durum projelerin süreci yönetmesi açısından daha kolay ve az masraflı bir hal alması ile giderek yaygınlaştı.

Launchpad’lerin üçüncü bir platform üzerinden yapılması aynı zamanda yatırımcı içinde ek güvenlik önlemleri sağladı. Öncesinde sadece projenin websitesi üzerinden yapılan satışların dolandırıcı niyetli olup olmadığını anlamak oldukça zordu. Tam bu noktada satışların güvenilir üçüncü platformlar üzerinden yapılmaya başlanması, hem yatırımcılar açısından güveni artırmış hem de zamanla daha fazla yatırımcıyı bu alana çekmiştir.

Launchpad’e Nasıl Katılınır?

Launchpad, daha düşük fiyattan yatırımcıya projelere yatırım imkanı sağlarken, projelerin daha kolay fonlanmasına olanak sağlar. Bu noktada her launchpad platformu için farklı katılım şartları söz konusu olabilmektedir. Örneğin bir platform kendi kripto para birimini tutma şartı getirebileceği gibi, başka bir platformda belirli bir hacim şartı getirebilir.

Kripto para dünyasında en yaygın şekilde kullanılan launchpad modeli ise platformların kendi yerel tokenlarını tutması üzerine inşa edilmiştir. Birçok platform, kendi tokenlarını belirli bir süre elinde tutan yatırımcılara launchpad projelerinde öncelik veya doğrudan katılım hakkı vermektedir.

Launchpad Platformları

Launchpad kavramı, kripto para ve blok zincir kavramlarının yayınlaşması ile giderek popülerlik kazanmıştır. Bugün birçok yeni proje launchpad platformları üzerinden fon toplamakta ve yatırımcılar ile buluşmaktadır. Launchpad’ler hem blok zincirler üzerinde merkeziyetiz bir şekilde hem de merkezi platformlar üzerinde gerçekleştirilmektedir.

Blok zincirler üzerinde çalışan launchpad platformlarını kullanıcılar kendi cüzdanları ile her hangi bir KYC sürecine tabi olmadan kolayca katılabilmektedirler. Merkezi platformlarda ise KYC gibi gereklilikler mecburi bir katılım şartı olabilmektedir. Günümüzde Seedify, Pinksale sadece launchpad alanına odaklanmış launchpad platformları olarak karşımıza çıkmaktadır. Blok zincir üzerinde kullanıcıların kendi cüzdanları ile etkileşime geçtiği bu platformların yanı sıra birçok merkezi kripto borsasıda kendi launchpad platformunu geliştirmiştir. Bunlardan en popüler olanı ise Binance Launchpad‘dir.

Binance Launchpad Nedir?

Binance Launchpad, Binance kripto para borsası tarafından projelerin fon ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak oluşturulmuş bir launchpad platformudur. Projeler kendi tokenlarını çıkarırken fonlama ihtiyaçları için, Binance ile işbirliği içerisinde launchpad ile kendi tokenların belirli bir fiyat üzerinden satışa çıkarırlar. Bu noktada projeler Binance borsasının kendi tanınırlığınıda kullanarak hedefledikleri fonlamaya kolayca ulaşabilmektedirler.

Binance üzerindeki launchpadlere katılmak için, borsaya üye olduktan sonra kimlik bilgelerinizi gönderip hesabınızı doğrulamanız gerekmektedir. Bu adımdan sonra borsa üzerinde gelecekte yapılacak launchpadlere katılmak için hesabınızda BNB coin tutmanız gerekmektedir. Binance launchpad üzerinden çıkan yeni projeler için kurallar bazen değişiklik gösterse de kullanıcı hesabında ne kadar çok BNB tutarsa, satışlardan o kadar çok pay alabilmektedir. Launchpad sürecinde kullanıcının ortalama BNB bakiyesi üzerinden hesaplama yapılmaktadır. Ayrıca launchpad süresince kullanıcıların hesaplarında bulunan BNB’lerin ortalaması alınacağından o bakiye ile alım-satım yapmak satışlardan daha düşük pay almasına sebep olabilmektedir.

Launchpad süresinin sonunda her kullanıcının ortalama BNB coin bakiyesi hesaplandıktan sonra, launchpad için katılım dönemi başlamaktadır. Katılım döneminde hesabınızdaki ortalama BNB coin bakiyenizin ne kadarı ile katılmak istediğiniz beyan etmeniz gerekmektedir. Beyan ettiğiniz kadar BNB coin hesabınızda kilitlenir ve launchpad sonrası payınıza düşen token tutarı düşüldükten sonra size iade edilir.

PEG Rasyosu = F/K oranı / Kârın büyüme oranı

Yukarıdaki örnekte ilk şirket için PEG rasyosu = 18/70 = 0,257 iken ikinci şirket için PEG rasyosu  10/10 den 1 olarak bulunur. Sonuç olarak karını daha hızlı arttıran şirket diğer şirkete kıyas ile daha ucuz olduğu şeklinde yorumlanmaktadır.

Kripto Paralarda PEG Nedir?

PEG kavramı aynı zamanda kripto paralarda da kullanılan bir terimdir. Kripto paralarda bir kripto paranın fiyatının gerçek hayattaki bir ürüne sürekli eşit olması şeklinde tanımlanmaktadır. Özellikle stabilcoin projelerinde karşımıza çıkan bu tabir oldukça önemli bir yere sahiptir.

En büyük stabil kripto paralardan olan Tether (USDT)’in fiyatı daima 1 Amerikan dolarına eşittir. Aynı şekilde diğer Amerikan dolarına endeksli stabilcoinler olan USDC ve DAI‘de fiyat her zaman 1 USD‘ye eşittir. İşte bu eşitlik peg olarak adlandırılır.

Stabilcoinler bir şirket tarafından çıkarıldığı için bazı durumlarda bu eşitlik bozulabilmektedir. Örneğin 1 USDC ya da USDT bazen 0,99 USD’ye eşit olabilmektedir. Bu gibi durumlarda fiyat eşitliği yani peg sağlanmamış olur ve depeg olarak adlandırılır. Bir stabilcoinde fiyatın depeg olması o kripto para biriminin rezerv olarak tutuğu karşılıkların 1:1 olmaması ya da aşırı korku zamanlarında gerçekleşir.

Bir stabilcoin projesinde fiyat ciddi derecede depeg olmuş ise hem rezervler hem de o stabilcoin özelinde ciddi bir korku ve rezerv endişesi olduğu anlamına gelmektedir.

PEG Rasyosu Nasıl Yorumlanır?

PEG rasyosu, finansal piyasalarda Fiyat/Kazanç (F/K) kavramı ile birlikte yorumlanmasının daha doğru olduğu düşünülmektedir. Hali hazırda tanım olarakta PEG rasyosununda, fiyat kazanç büyüme oranına bölünmesi bu yorumu güçlendirmektedir. PEG rasyosunun hesaplanması sonucu ortaya çıkan değer ise şirketin karını ne kadar hızla artırdığını ifade etmektedir. Bu sebeple aynı sektörde faaliyet gösteren iki şirket karşılaştırılırken, PEG rasyosu düşük olan şirket daha ucuz olarak nitelendirilir.

PEG Rasyosu Nasıl Hesaplanır?

Finansal piyasalarda PEG rasyosu, Fiyat/Kazanç (F/K) oranının karın büyüme oranına bölünmesi ile bulunur ve şu şekilde hesaplanır;

PEG Rasyosu = F/K oranı / Kârın büyüme oranı

Uniswap Projesi

Uniswap’in en önemli özelliklerinden biri otomatik piyasa yapıcı (AMM) sistemidir. Bu sistem, kullanıcıların tokenları bir havuza yatırarak borsaya likidite sağlamasına olanak tanır ve bu havuz daha sonra alım satımları kolaylaştırmak için kullanılır. AMM sistemi emir defteri ihtiyacını ortadan kaldırır, çünkü işlemler havuzdaki token oranına göre belirlenen fiyat üzerinden gerçekleştirilir. Bu yapısıyla AMM sistemi, daha verimli ve uygun maliyetli alım satım yapmak ve aynı zamanda geleneksel merkezi borsalarla ilgili riskleri azaltmak için tasarlanmıştır.

Uniswap, ilk etapta sadece Ethereum blok zinciri üzerinde faaliyetlerine başlamıştır. Ancak daha sonradan Uniswap DAO’sunda alınan kararlar ile başta Polygon ve Ethereum Layer-2 çözümleri olan Optimism ve Arbitrum blok zincirlerinde de faaliyet göstermeye başlamıştır. Faaliyet gösterdiği hemen hemen her ağda aktif bir kullancı kitlesine sahip olan platform, basit ve kullanıcı dostu bir arayüze sahiptir.

Uniswap projesi 2018 yılında Hayden Adams tarafından geliştirilmeye başlanmıştır. Geliştirme sürecinde ekip ve Hayden Adams, Ethereum kurucusu Vitalik Buterin ile doğrudan iletişimde olmuşlardır. Uniswap projesi kripto para dünyasında DeFi’nin ana taşları hatta başlangıç projelerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Ethereum blok zinciri üzerindeki en büyük merkeziyetsiz borsa (DEX) olan Uniswap, geliştirdiği likidite havuzları ile birçok projeninde önünü açmıştır. Uniswap’ın bir diğer getirdiği yenilik ise otomatik piyasa yapıcı (AMM)’dir.

Otomatik Piyasa Yapıcı (AMM) Nedir?

Otomatik piyasa yapıcı (AMM), likidite havuzları yardımı ile klasik borsalardaki emir defteri yerine daha merkeziyetsiz ve şeffaf olan bir üründür. Özellikle blok zincirler üzerinde merkeziyetsiz bir şekilde çalışan DEX‘lerde sıkça kullanılan AMM mantığı, temelde kullancıların ortak bir havuza likidite eklemesine dayanır. Eklenen likidite ile diğer kullanıcılar doğrudan cüzdanları ile alım satım yapabilmektedir. AMM havuzlarından yapılan bu işlemlerden de havuza likidite sağlayan kullanıcılar işlem ücretleri kazanmaktadır. Günümüzde Uniswap, Curve ve Balance gibi önemli blok zincir projeleri otomatik piyasa yapıcı modelini kullanmaktadır.

UNI Coin Nedir?

UNI token, Uniswap platformunun yerel kripto para birimidir. UNI coin (token) platformun kullanıcıları için bir yönetişim ve teşvik programının parçası olarak Eylül 2020’de airdrop yapılarak piyasaya çıkmıştır. UNI sahipleri, protokolde değişiklik önermek ve oylamak da dahil olmak üzere platform için karar alma sürecine katılabilmektedirler. Bu açıdan UNI token bir yönetişim tokenı olarak adlandırılmaktadır.

UNI token, Ethereum blok zinciri üzerinde ERC-20 standartlarına uygun bir şekilde üretilmiş bir kripto para birimidir. UNI token maksimum 1.000.000.000 adet arza sahip olacak şekilde oluşturulmuştur. UNI tokenın dağılımı ise şu şekildedir:

• Topluluk – %60
• Takım – %21,266
• Yatırımcılar – %18,044
• Danışman – %0,69

UNI Coin Yorum

Popülerliğine ve piyasa başarısına ek olarak Uniswap ve UNI coin (token), merkezi olmayan finansın (DeFi) gelişiminde de önemli bir rol oynamıştır. DeFi, kripto para sektöründe daha merkeziyetsiz ve şeffaf bir finansal sistem yaratmayı amaçlarken, Uniswap ve UNI token’ın bu amaç içerisindeki önemli oyunculardandır..

Sonuç olarak, Uniswap ve UNI token kripto para sektörünü dönüştüren yenilikçi teknolojilerin başında gelmektedir. Merkeziyetsiz yapıları, otomatik piyasa yapıcı sistemleri ve yönetişim yetenekleri, popülerliklerine ve başarılarına katkıda bulunan temel özelliklerdir. Kripto para sektörü büyümeye ve gelişmeye devam ettikçe, Uniswap ve UNI token bu alanda önemli oyuncular olmaya devam etmeye hazırlanıyor.

Bedelli sermaye artırımı, şirketlerin genellikle nakit ihtiyacını karşılamak için kullanılan bir yöntemdir. Şirketler, yeni yatırımlar yapmak, varlıklarını genişletmek veya borçlarını ödemek gibi nedenlerle nakit ihtiyaçları olabilir. Bedelli sermaye artırımı, hissedarların katılımı ile gerçekleştirildiği için, şirketler için borçlanma gibi yüksek faiz ödemeleri gerektiren finansman yöntemlerine kıyasla daha ekonomik bir seçenek olabilir.

Rüçhan Nedir?

Bedelli sermaye artırımında yeni ihraç edilecek paylar için hissedarlara payları oranında rüçhan kuponu verilir. Bu kuponlar yatırımcıya yeni hisse senetleri alma önceliği hakkı sunmaktadır. Şirket ortakları yani yatırımcılar bu kuponları kullanarak yeni paylarını kullanım fiyatı üzerinden satın alabilirler. Sermaye artırımına katılmak istemeyen yatırımcılar ise rüçhan haklarını borsada satabilirler. 

Rüçhan kuponları bedelli sermaye artırımı zamanında hesabında ilgili hisseden olan yatırımcının hesabına otomatik olarak tanımlanmaktır. Bedelli sermaye artırımına katılmak istemeyen bir yatırımcı elinde bulunan rüçhan haklarını, tıpkı hisse senetlerinde yaptığı satışlar gibi piyasada satarak, bu hakkını nakde dönüştürebilmektedir.

Bedelli Sermaye Artırımı Nasıl Hesaplanır?

Bedelli sermaye artırımı sonrası hissenin fiyatı şu formül ile hesaplanır:

Bedelli sonrası hisse fiyatı = ( Hisse fiyatı + Rüçhan kullanım bedeli x Bedelli  artış oranı) / (1 + Bedelli artış oranı)

Örnek olarak:

Bir A şirketinin 200 milyon TL ödenmiş sermayesi,  500 milyon TL özsermayesi ve  9 milyar TL de piyasa değeri olsun. Yani hisse fiyatı 45 TL. Bu şirket  1 TL’den (Rüçhan kullanım bedeli) %150 oranında bedelli sermaye artırımı yapmaya karar verdiğini düşünelim.

Bedelli sermaye artırımı sonrası hisse senedi fiyatı = (45 + 1 x 1,5) / (1+1,5) = 18,6 TL olur.  Ödenmiş sermaye ise yüzde 150 artış ile 500 milyon TL olur. Rüçhan kuponlarının kullanım fiyatı ise 45 – 18,6 = 26,4 TL olarak bulunur. Elinde 100 adet A hissesi bulunan bir yatırımcı bedelli sermaye artırımına katılmak isterse 150 TL karşılığında 150 adet daha hisse alabilmektedir.  Bedelli sermaye artırımı sonrası yatırımcının elinde toplam 250 adet A hissesi olmuş olur. Yatırımcının elindeki hisse değeri ilk zamanda  4500 TL iken 150 TL nakdi artış ile 4650 TL olmuş olur. Yatırımcı eğer bedelli sermaye artırımına katılmak istemez ise rüçhan haklarını Borsa İstanbul’da satarak, elindeki haklarını nakide çevirebilmektedir.

Bedelli Sermaye Artırımı Hisseyi Nasıl Etkiler?

Bedelli sermaye artırımının fiyat üzerine doğrudan bir etkisi bulunmamaktadır. Şirketin bedelli sermaye artırımı sonrası hisse fiyatı ödenmiş sermayesi ve şirket değeri artmaktadır. Bedelli sermaye artırımı sonucunda şirket kasasına nakit para girdiği için giren miktar kadar şirketin değeri artar. Bu değer artışı sermaye artışı sonrası hesaplana fiyatın içerisinde yer almaktadır.

Bedelli Sermaye Artırımı Neden Yapılır?

Bir şirket niçin bedelli sermaye artışı yapar? Bunun hem şirket özelinde hem de piyasa özelinde birçok sebebi olabilir ancak başlıca sebepleri şunlardır;

• Bedelli sermaye artırımı sonrası elde edilen nakit ile şirket  iç kaynaklarını güçlendirmek,
• Yapılması planlanan yeni yatırımlar için kaynak ihtiyacını karşılamak,
• Halihazırda olan borçlarını kapatmak,

gibi nedenlerle şirketler bedelli sermaye artırımına başvurabilir.

FAVÖK bir şirketin = (Brüt Kar – Genel Yönetim Giderleri – Pazarlama Giderleri) + Amortismanlar formülü ile hesaplanabilir. FAVÖK hesabında şirketin nakdi olmayan giderleri olan amortisman FAVÖK hesabına eklenir.

FAVÖK, özellikle yatırımcılar ve analistler tarafından şirketin gerçek performansını ölçmek için sıkça kullanılan bir göstergedir. FAVÖK, şirketin operasyonel faaliyetlerinden kaynaklanan gelirlerini faiz, vergi ve amortisman gibi kalemlerden arındırılmış bir şekilde ölçer. Bu nedenle, FAVÖK, şirketin karlılığına ve nakit akışına ilişkin sağlam bir fikir verir.

FAVÖK Nasıl Hesaplanır?

FAVÖK = (Brüt Kar – Genel Yönetim Giderleri – Pazarlama Giderleri) + Amortismanlar formülü ile hesaplanmaktadır.

FAVÖK formülünü bir örnek ile anlatmak gerekirse:

Yukarıda iki resimde SASA Polyester şirketinin finansal sonuçları bulunmaktadır. Bu iki resimden hareketlere şirketin brüt karı 324,6 Milyon TL, genel yönetim giderleri 17,8 milyon TL, pazarlama giderleri ise 61,2 milyon TL ve amortisman giderleri ise 40,7 milyon TL olarak açıklandığını görmekteyiz. Eğer bu değerleri FAVÖK formülündeki yerlerine koyarsak karşımıza şöyle bir işlem çıkmaktadır. FAVÖK = (324,6-17,8-61,2)+40,7 Bu işlemin sonucunda ise SASA Polyesterin ilgili dönem için FAVÖK değeri 286,3 milyon TL olarak hesaplanır.

FAVÖK Nasıl Yorumlanır?

FAVÖK, bir şirketin ana faaliyetlerinden elde ettiği karı göstermektedir. Bu sebeple özellikle şirket karşılaştırmasında faaliyet karlılığı için FAVÖK önemli bir göstergedir. Bir şirketin net karının büyük çoğunluğunun ana faaliyetleri dışında gelmesi, o çeyrek özelinde net kar oranını yüksek olmasına sebep olsa da yatırımcılar aynı net karlılığa gelecek dönem ulaşılamayacağını FAVÖK değerine bakarak kolayca anlayabilmektedir.

FAVÖK Ne Demek?

FAVÖK, İngilizce “Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation, and Amortization” kelime gruplarının baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. İngilizce kısaltma olarak EBITDA kullanılmaktadır. Türkçe karşılığı “faiz, vergi, amortisman ve bir defalık öğeler çıktıktan sonraki kar” şeklindedir.

En büyük kripto para birimi olan Bitcoin, en değerli ve en dayanıklı merkeziyetsiz varlıktır. Stacks, Bitcoin blok zincirini güvenliğinde kendi blok zinciri üzerinde merkeziyetsiz uygulamalar çalıştırılmasına izin verir. Bu anlamda da Bitcoin blok zinciri ve BTC için önemli bir kullanım alanı sunmaktadır.

Stack (STX) Projesi

Stack blok zinciri, her biri blok zincirindeki belirli bir işlevden sorumlu olan bağımsız yazılım modülleri yığını (stack) kullanılarak inşa edilir. Bu açıdan da Stack blok zincirinin modüler tasarımı, geleneksel monolitik blok zincirlerine kıyasla daha fazla esneklik ve ölçeklenebilirlik sağladığı ifade edilmektedir. Böylece geliştiriciler blok zinciri bağımsız modüllere ayırarak tüm sistemi bozmadan yeni özellikler ve işlevler ekleyebilirler.

Stack projesi ise Bitcoin blok zincirinde NFT, DeFi gibi alanlarda akıllı sözleşmeler ile merkeziyetsiz uygulamalar yaratmak için geliştirilmiştir. Stack ilk bakışta bir Layer-2 gibi gözükse de, günümüzdeki Layer-2 projelerinden farklı bir yapıya sahiptir. Günümüzdeki Katman-2 projeleri, geliştirildikleri ağı kendi içerisinde ölçeklendirirken, Stack bu kavramı tamamıyla zincir dışına çıkarmış ve sadece güvenlik ihtiyacı için Bitcoin ağına bağlı kalmıştır.

Bu aynı zamanda Stacks’i Ethereum’daki Optimism veya Arbitrum gibi Layer-2 ölçeklendirme çözümlerinden ayıran özelliktir. Bu noktada Stack Bitcoin’i anlaşılabilir kılıp, blok üretmeye devam edebilmeleri ve işlevsellik, hız için ek katmanlar ekleyebilmeyi ön plana çıkarmaktadır.

Bu açıdan Stack ve diğer Layer-2 projeleri şu şekilde resmedilebilir.

Stack Blok Zinciri

Stacks, Transfer Kanıtı yani Proof of Transfer konsensüs mekanizması ve Clarity dili geliştirilmiştir. Stacks katmanındaki tüm işlemler otomatik olarak şifrelenir ve Bitcoin ana zincirine bir hash şeklinde kayıt edilir. Bu açıdan Stacks blokzincirinin blokları %100 Bitcoin hashpowerı ile güvence altına alınmıştır. Stacks blok zincirindeki işlemlerini yeniden sıralamak (re-org) için bir saldırganın Bitcoin blok zincirindeki çoğunluğu ele geçirmesi gerekmektedir.

Proof of Transfer

Stack blok zinciri diğer birçok blok zincirden farklı olarak Proof of Transfer yani transfer ispatına dayalı olarak çalışır. Transfer kanıtı (PoX), Proof of Burn (yanma kanıtı) mekanizmasının bir uzantısı olarak sınıflandırılmaktadır. PoX, yeni bir blok zincirini güvence altına almak için yerleşik bir blok zincirinin iş kanıtı kripto para birimini kullanır. Ancak proof of burn’dan farklı olarak madenciler kripto para birimini yakmak yerine taahhüt edilen kripto para birimini ağdaki diğer bazı katılımcılara aktarır.

Stack (STX) Kurucuları

Stacks (STX), Muneeb Ali ve Ryan Shea tarafından mevcut web ve mobil uygulamaların altında yatan sorunları çözmek için 2013 yılında Princeton Bilgisayar Bilimleri bölümünde Blockstack’i (daha sonra Stacks olarak yeniden değiştirildi) kurdu. Muneeb’in doktora tezi Blockstack üzerineydi. İkili yeni girişimlerini 2014 yazında Y Combinator hızlandırıcısından geçirdi. Tamamlandıktan sonra, Union Square Ventures (USV) liderliğinde Naval Ravikant, SV Angel ve diğerlerinin katılımıyla bir tohum turu gerçekleştirdiler.

2014’te blok zinciri tabanlı bir merkezi olmayan kimlik (DID) sistemi başlattıktan sonra ekip, 2015’te o zamanki Blockstack platformu için ilk tasarımı yayınladı. Eşler arası iletişim ve veri depolama sistemi üzerinde Ar-Ge çalışmalarına başladılar. Ar-Ge aşaması 2017’ye kadar sürdü ve Blockstack’in, Blockstack Browser’ın geliştirici sürümünü ve merkezi olmayan bir depolama sistemini içeren geliştirici platformunun alfa sürümünü yayınlamasıyla sonuçlandı. 2017 yılı sonunda şirket ayrıca USV liderliğinde Lux Capital, Digital Currency Group ve diğerlerinin katılımıyla Seri A yoluyla iki ek finansman turu ve Reg D çerçevesi aracılığıyla bir token arzı sağladı.

STX coin ise 2019 yılında SEC tarafından onaylı bir şekilde piyasaya sürülmüştür.

STX Coin

STX coin, Stack blok zincirinin yerel kripto para birimidir. Ağ üzerinde işlem yapmak için gas ücreti olarak kullanılan STX coin, maksimum arzı 1.818.000.000 adettir. STX işlem ücreti ödemenin dışında ağ üzerinde stake edilerek, kullanıcıların Bitcoin kazanmaları sağlanır.

STX Coin Yorum

STX coin 2017 yılında temelleri atılmış ve 2019 yılında SEC tarafından onaylı bir şekilde coin satışı gerçekleştirmiştir. STX coin bu açıdan da birçok yatırımcı için SEC’den onay almış bir proje şeklinde adlandılmaktadır. STX, Bitcoin ekosisteminin özellikle NFT ve DeFi alanlarının gelişmesi ile önemli bir kullanıcı ve popülarite kazanması beklenebilir.

STX Coin Geleceği

STX coinin geleceği, hem geliştirici ekip hem de Bitcoin ana ağında merkeziyetsiz uygulamaların gelişimi ile bağlantılıdır. STX coin ve Stack blok zinciri ağın kullanım alanın ve Bitcoin üzerindeki uygulama sayısının artması ile popülerlik kazanabilir.

Bu açıdan STX coin ve blok zincirin geleceği Bitcoin ana ağındaki aktivite ile de bağlantılıdır. 2023 yılının ilk çeyreğinde Bitcoin ağı üzerinde çıkarılan NFT’ler, Bitcoin özelindeki ekosistemlere dikkat çekmiştir.

STX Coin Ne Zaman Çıktı?

STX coin, 2019 yılında piyasaya çıkmıştır.

Litecoin, 2011 yılında Charlie Lee tarafından geliştirilmiş ve Bitcoin’den farklı olarak Scrypt algoritmasını kullanmaktadır. Bu algoritma, Litecoin’in daha hızlı işlem onaylamasına ve daha düşük işlem ücretlerine sahip olmasına olanak tanır. Litecoin ayrıca, maksimum 84 milyon Litecoin ile sınırlıdır, bu da Bitcoin ile kıyasladığımızda önemli bir farklılıktır.

LTC Coin Nedir?

LTC coin, Litecoin ağının yerel kripto para birimidir. Tıpkı diğer ana blok zincirlerde olduğu gibi LTC coin Litecoin ağı üzerinde işlem ücretlerini ödemek için kullanılmaktadır. Litecoin maksimum 84.000.000 adet arza sahip olup, madencilik ile yeni LTC coinler piyasaya sürülmektedir.

Litecoin Projesi

Litecoin tıpkı Bitcoin gibi bir blok zincir projesi olup, Proof of Work algoritması ile çalışmaktadır. Bitcoin’in arkasından en popüler kripto para birimlerinden olan Litecoin, kendi ağı içerisinde yerel para birimi olarak LTC’nin kullanmaktadır.

Ana avantajı hızından ve maliyet etkinliğinden gelmektedir. Litecoin işlemleri genellikle yalnızca birkaç dakika içinde onaylanır ve işlem ücretleri neredeyse yok denecek kadar azdır. Bu durum, işlem ücretlerinin hangi kripto para biriminin destekleneceğine karar veren faktör olabileceği gelişmekte olan ülkelerde Bitcoin’e cazip bir alternatif haline getiriyor.

2020’nin sonlarında Litecoin, Litecoin üzerinde Mimblewimble tabanlı gizli işlemleri test etmek için kullanılan MimbleWimble (MW) test ağının da piyasaya sürüldüğünü gördü. Bu özellik ana ağda kullanılabilir olduğunda, Litecoin kullanıcıları da büyük ölçüde geliştirilmiş gizlilik ve değiştirilebilirlikten yararlanacaktır.

Litecoin Kurucuları

Litecoin, kripto para birimini erken benimseyen ve kripto para birimi endüstrisinde büyük saygı gören bir isim olan Charlie Lee tarafından kuruldu.”Chocobo” olarak da bilinen Charlie Lee, Google için eski bir yazılım mühendisi olan erken bir Bitcoin madencisi ve bilgisayar bilimcisidir. Buna ek olarak Charlie Lee, başka girişimlere geçmeden önce 2015-2017 yılları arasında Coinbase’de mühendislik direktörü olarak görev yapmıştır.

Bugün Charlie Lee, kripto paraların açık sözlü bir savunucusu ve Litecoin’in ilerlemesine yardımcı olmak için Litecoin Çekirdek Geliştirme ekibiyle birlikte çalışan ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Litecoin Vakfı’nın genel müdürüdür. Lee’nin yanı sıra Litecoin Vakfı’nın yönetim kurulunda üç kişi daha yer alıyor: Xinxi Wang, Alan Austin ve Zing Yang – hepsi de kendi alanlarında başarılı kişiler.

Litecoin nasıl kullanılır?

Litecoin, diğer kripto para birimleri gibi bir cüzdan kullanılarak saklanabilir veya transfer edilebilmektedir. Litecoin cüzdanları, masaüstü, mobil ve web tabanlı olup ve kullanıcılar kolayca bir cüzdan oluşturabilmektedirler. Kullanıcılar, bir cüzdan adresi ve özel anahtar kullanarak Litecoin gönderebilir veya alabilirler.

Litecoin madenciliği nedir?

Litecoin madenciliği, Litecoin ağının güvenliğini sağlamak ve yeni Litecoin’lerin üretilmesini sağlamak için kullanılan bir süreçtir. Madenciler, ağa yeni bloklar ekleyerek yeni Litecoin’ler kazanırlar. Madenciler, özel cihazlar kullanarak karmaşık matematiksel problemleri çözerler ve blok onayları gerçekleştirirler. Madencilik ile Litecoin ağına katkıda bulunan kullanıcılara, ödül olarak yeni Litecoin‘ler verilmektedir.

Litecoin’in avantajları nelerdir?

Litecoin’in avantajları arasında daha hızlı işlem onayları ve daha düşük işlem ücretleri yer alır. Litecoin, Bitcoin’den farklı olarak daha hızlı blok onaylarına sahip olduğu için, kullanıcılar işlemlerinin daha hızlı bir şekilde gerçekleştirmektedir. Böylece Bitcoin’dekinin aksine uzun süre işlemin onaylanmasını beklemek zorunda değillerdir. Ayrıca, Litecoin’in daha düşük işlem ücretleri, kullanıcıların daha az ücret ödeyerek daha fazla işlem yapmalarına olanak tanımaktadır.

Sonuç olarak, Litecoin, Bitcoin’e benzer şekilde ortaya çıkmış bir kripto para birimidir. Bitcoin’in ağındakinin aksine daha düşük işlem süresini ve işlem maliyetlerine sahip olan Litecoin, kripto paraların ilk zamanlarında oldukça popüler bir kripto para birimi olmuştur. Litecoin, masaüstü, mobil ve web tabanlı olarak oluşturulan cüzdanlar içerisinde kolaylıkla saklanabilmekte ve transferi gerçekleştirilebilmektedir. Litecoin madenciliği ise kullanıcıların ağa katkıda bulunmalarını ve ödül olarak yeni Litecoin’ler kazanmalarını sağlar.

Litecoin (LTC) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Litecoin (LTC) ne zaman çıktı?

LTC 2011 yılında piyasaya çıkmıştır.

Litecoin (LTC) arzı ne kadar?

Litecoin (LTC) maksimum 84.000.000 adet arza sahiptir.

Rollup’lar, zincir dışı işlemleri bir araya getirmek ve bunları blok zincirine göndermek için blok zincirindeki akıllı sözleşmeye dayanır. İşlem blok zincirine gönderildikten sonra, blok zincirindeki diğer işlemlerle aynı şekilde işlenir. Rollup’lar temel olarak iki ana kategoriye ayrılmaktadır: Optimistic Rollup ve ZK-rollup.

Optimistic Rollup

Optimistic rollup‘lar rollup türlerinden daha basit olanıdır. Çoğu işlemin geçerli olacağı varsayımına dayanırlar ve bu nedenle herhangi bir ek doğrulama olmadan zincir dışı olarak işlenebilirler. Toplama operatörü, (sequencer) zincir dışı işlemleri gerçekleştirmek için kullanılan fonları elinde tutar ve kullanıcılar adına bunları çekebilir.

Bir anlaşmazlık ortaya çıkarsa, rollup geri alınabilir ve işlemler zincir üzerinde yeniden işlenebilir. Bu da en kötü senaryoda rollup kullanıcılarının yalnızca işlem için harcadıkları zaman ve ücretleri kaybedecekleri anlamına gelir. Opimistic rollup’ların uygulanması nispeten kolaydır, ancak rollup operatörünün ve geçerli işlemler gönderen kullanıcıların dürüstlüğüne bağlıdır.

ZK-Rollup

ZK-rollup‘lar, zincir dışı işlemlerin geçerliliğini doğrulamak için sıfır bilgi kanıtlarını (Zero-knowledge proof) kullanır. Sıfır bilgi kanıtları, işlemin tutarı veya ilgili taraflar gibi işlemle ilgili herhangi bir hassas bilgiyi ifşa etmeden bir işlemin geçerli olduğunu kanıtlamasına olanak tanır.

Bu da, ZK-rollup’ları Optimistic Rollup’lardan çok daha güvenli hale getirir, ancak aynı zamanda hesaplama açısından daha yoğundurlar. ZK-rollup’lar, tamamlanması biraz zaman alabilen bir kriptografik kurulum aşaması gerektirir ve daha sofistike programlama gerektirirler.

Rollup’ların Faydaları

Rollup’lar blockchain ekosistemine birçok çeşitli faydalar sunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır:

Ölçeklenebilirlik: Rollup’lar blokzincirdeki işlem sayısını önemli ölçüde artırarak daha hızlı ve daha verimli işlemlere olanak sağlayabilir.

Maliyet Verimliliği: İşlemleri bir araya getirip, blok zincire tek bir işlem olarak göndererek, rollup’lar işlem ücretlerini önemli ölçüde azaltabilir.

Güvenlik: Rollup’lar son derece güvenli olacak şekilde tasarlanmıştır ve işlemlerin geçerliliğini sağlamak için kriptografik tekniklere dayanır.

Merkeziyetsizlik: Rollup’lar, temel blokzincir ağının merkeziyetsizliğini korurken işlemlerin zincir dışında işlenmesine olanak tanır.

Sonuç

Rollup’lar, ölçeklenebilirlik, maliyet verimliliği, güvenlik ve merkeziyetsizlik açısından önemli faydalar sunan ve blokzincirler için umut verici bir ölçeklendirme çözümüdür. Blokzincir teknolojisine olan talep arttıkça, rollup’ların Ethereum gibi blokzincir ağları için giderek daha popüler bir ölçeklendirme çözümü haline gelmesi muhtemeldir.

Layer-2’yi anlamak için öncelikle blockchain teknolojisindeki katman kavramını anlamamız gerekir. Basit bir ifadeyle katmanlama, bir blockchain ağının her birinin kendine özgü işlevi ve amacı olan farklı katmanlar halinde düzenlenmesi anlamına gelir. Bu katmanlar ana blok zincire bağlı bir şekilde çalışmaktadır. Ana blokzincirin olan Layer-1, mutabakat, madencilik ve işlem doğrulama gibi temel blok zinciri işlevlerini yönetmekten sorumludur.

Layer-1’in üzerinde, ana blok zincirinin üzerine inşa edilmiş ikincil bir katman olan Katman-2 yer alır. Layer-2, ağa daha fazla ölçeklenebilirlik, daha hızlı işlem süreleri ve daha düşük maliyetler gibi ek özellikler ve işlevler sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Layer-2 Çözümleri Nasıl Çalışır?

Layer-2 çözümleri oluşturmak için her birinin kendine özgü avantajları ve dezavantajları olan birkaç farklı yaklaşım vardır. En yaygın Layer-2 çözümlerinden bazıları şunlardır:

• Durum kanalları: Durum kanalları, kullanıcıların zincir içi işlemlere ihtiyaç duymadan doğrudan birbirleriyle işlem yapmalarına olanak tanıyan bir tür zincir dışı ölçeklendirme çözümüdür. Durum kanalları, iki taraf arasında geçici bir zincir dışı “kanal” oluşturarak çalışır ve bu da her bir işlemi blok zincirine yazmaya gerek kalmadan birden fazla işlem yapmalarına olanak tanır.

• Yan zincirler: Yan zincirler, ana blok zincirine iki yönlü bir peg aracılığıyla bağlanan bir tür ikincil blok zinciridir. Bu, kullanıcıların karmaşık hesaplamalar yapmak veya akıllı sözleşmeleri daha verimli bir şekilde yürütmek için kullanılabilecek varlıkları ana blok zinciri ile yan zincir arasında taşımasına olanak tanır.

• Plazma: Plasma, ana blok zincirini her biri işlemleri daha verimli bir şekilde işleyebilen daha küçük alt zincirlere bölmek için bir ağaç yapısı kullanan bir tür Layer-2 ölçeklendirme çözümüdür. Plasma, yüksek hızlı, düşük maliyetli dApp’ler ve diğer blok zinciri tabanlı uygulamalar oluşturmak için kullanılabilir.

• Rollup: Rollup’lar, yüksek ölçeklenebilirlik ve düşük işlem maliyetleri elde etmek için zincir içi ve zincir dışı işlemlerin bir kombinasyonunu kullanan bir tür Layer-2 ölçeklendirme çözümüdür. Rollup’lar, birden fazla işlemi tek bir zincir içi işlemde sıkıştırarak çalışır ve bu işlem daha sonra zincir dışında işlenir.

Layer-2’nin Faydaları

Blockchain teknolojisinde Layer-2 çözümlerini kullanmanın aşağıdakiler de dahil olmak üzere birçok önemli faydası vardır:

• Ölçeklenebilirlik: Layer-2 çözümleri, blok zinciri ağlarının ölçeklenebilirliğini artırmak için tasarlanmıştır ve temel Layer-1 protokolüne göre saniyede daha fazla işlem yapmalarına olanak tanır.
• Verimlilik: Layer-2 çözümleri, işlemlerin gerçekleştirilmesiyle ilgili süreyi ve maliyeti önemli ölçüde azaltabilir, bu da onları hem kullanıcılar hem de geliştiriciler için daha cazip hale getirir.
• Güvenlik: Layer-2 çözümleri ağ tıkanıklığı, işlem gecikmeleri ve diğer performans sorunları riskini azaltarak blok zinciri ağlarının genel güvenliğini artırabilir.
• İşlevsellik: Layer-2 çözümleri blok zinciri ağlarına akıllı sözleşmeler, merkezi olmayan borsalar ve diğer karmaşık dApp’ler için destek gibi yeni özellikler ve işlevler eklemek için kullanılabilir.

Sonuç

Katman-2 çözümleri, hem kullanıcılara hem de geliştiricilere çeşitli avantajlar sunduğu için blok zinciri endüstrisinde giderek daha popüler hale geliyor. Layer-2 çözümleri, blok zinciri ağlarının ölçeklenebilirliğini, verimliliğini ve güvenliğini artırarak blok zinciri teknolojisinin tüm potansiyelini ortaya çıkarmaya yardımcı olmakta ve onu daha geniş bir uygulama ve kullanım alanı için daha erişilebilir ve kullanışlı hale getirmektedir.