İçeriğe geç

Arbitrum (ARB) Nedir?

Arbitrum (ARB), Ethereum (ETH) blok zinciri üzerinde faaliyet gösteren bir Layer-2 yani Katman-2 projesi ve blok zinciridir. Arbitrum, rollup teknolojisini kullanarak Ethereum ana ağı güvenliğinde daha hızlı ve ucuza işlem yapabilmeye olanak sağlamaktadır. ARB coin (token) ise Arbitrum’un yönetişim tokendır.

Arbitrum Projesi

Arbitrum, Ethereum üzerinde çalışan bir ikinci katman (L2) ölçeklendirme çözümüdür. Ethereum’da hız, ölçeklenebilirlik ve maliyet verimliliğini artırma ana hedefi ile çalışan Arbitrum tıpkı Optimism (OP) gibi teknolojik olarak Optimistic Rollup teknolojisini kullanmaktadır. Arbitrum, bu noktada yapılan işlemleri Ethereum (ETH) güvenlik ve uyumluluğunda gerçekleşir. Rollup teknolojisinin de yardımı ile Arbitrum, Ethereum’a kıyasla daha yüksek verim ve daha düşük işlem ücretlerine sahiptir.

Arbitrum, Ethereum için diğer ölçeklendirme çözümlerinden hem kullandığı teknoloji hem de ekosistemi ile bir adım daha ön plana çıkmaktadır. Arbitrum bu noktada diğer ölçeklendirme çözümlerine göre çeşitli avantajlar sunduğunu iddia etmektedir. Bunlar:

Uyumluluk: Arbitrum değiştirilmemiş EVM sözleşmelerini ve işlemlerini destekler, yani mevcut herhangi bir Ethereum üzerindeki merkeziyetsiz uygulama DApp herhangi bir kod değişikliği olmadan Arbitrum üzerinde kolayca çalışabilmektedir.

Ölçeklenebilirlik: Arbitrum, Ethereum’un güvenliğinde, daha düşük işlem ücretlerine ve yüksek işlem kapasitesine sahiptir.

Esneklik: Arbitrum, geliştiricilerin Rust, C++ ve birçok popüler programlama dillerinde yazılmış programları, yakında çıkacak olan EVM+ eşdeğerlik özelliği Stylus’u kullanarak geliştirmelerine olanak tanır.

Merkeziyetsizlik: Arbitrum, işlemleri sıralamak ve toplamak için herhangi bir merkezi operatöre veya sıralayıcıya güvenmeden çalışmayı hedeflemektedir. Bu noktada ARB token gibi bir araç ile ağ üzerinde daha merkeziyetsiz bir toplayıcı yani sequencer çalışabilmesi hedeflenmektedir.

Arbitrum ayrıca rakiplerine kıyasla yüzlerce DApp, cüzdan, araç ve uygulamadan oluşan canlı bir ekosisteme sahiptir. Bu da Arbitrum projesini Ethereum için önde gelen ölçeklendirme çözümlerinden biri haline getirmektedir.

Arbitrum Nasıl Çalışır?

Arbitrum işlemler için güvenliğini, mutabakat ve kesinlik sağlayan Ethereum ağından alır. Başka bir deyişle Arbitrum, rollup teknolojisi ile işlemleri ana zincir dışında toplayarak, bu işlemleri ana zincire kanıtlar şeklinde göndermektedir. Ana zincir üzerindeki blok kapasitesini daha verimli kullanmayı sağlayan Arbitrum, Ethereum ağına kıyasla daha hızlı ve ucuza işlem gerçekleştirmeyi mümkün kılmaktadır.

Teknoloji olarak Optimistic Rollup kullanılması, Arbitrum’un Ethereum dışında işlem gerçekleştirme ve ana ağa göndermeden önce birden fazla işlemi bir grupta topladığı anlamına gelir. Bu noktada Optmistic olarak ifade edilen ve Türkçe’ye “İyimser” çevrilen kavram, zincir dışı işlemlerin geçerli olduğu varsayımına dayanarak, herhangi bir geçerlilik kanıtı sunulmaz. İşlemler üzerinde bir anlaşmazlık olması durumunda ise işlem toplayıcılar itiraz süresi içerisinde işleme itiraz edebilmektedir. Bu da ağ üzerindeki toplayıcıların hepsinin dürüst olmaya eğilimli olmasını sağlar.

Ancak bu noktada Arbitrum ağı şu anki yapısı ile merkezi bir toplayıcı ile çalışmaktadır. Gelecek dönemde ARB token ile ekip toplayıcılığı daha merkeziyetsiz bir hale getirerek, tam bir optimistic (iyimser) rollup olarak çalışabilir.

Arbitrum Nova Nedir?

Arbitrum Nova, Arbitrum AnyTrust teknolojisi üzerine inşa edilmiş ve ultra düşük ücretler ve yüksek güvenlik gerektiren sosyal ve oyun uygulamaları için optimize edilmiş yeni bir zincirdir. Ağustos 2022 tarihinde duyurulan Arbitrum Nova, daha hızlı ve ucuz yapısıyla oyun ekosistemi için önemli bir çözüm olarak ön plana çıkabilir.

Arbitrum Kurucuları

Arbitrum, New York merkezli bir blok zincir şirketi olan Offchain Labs tarafından geliştirilmiştir. Offchain Labs kurucuları ise uzun yıllardır Princeton Üniversitesi’nde kriptografi ve blokzincir alanında çalışan Ed Felten, Steven Goldfeder ve Harry Kalodner’dir.

Ed Felten Princeton Universitesinde’da bilgisayar bilimleri profesörüdür ve Eski ABD başkanı Obama’nın görev süresinde kendisine CTO Yardımcısı olarak görev yapmıştır. Felten aynı zamanda, Offchain Labs’in kurucu ortağı ve Baş bilim insanıdır.

Steven Goldfeder, doktorasını Princeton Universitesin’dan almış bir bilgisayar bilimcisi ve girişimcidir. Goldfeder, aynı zamanda Offchain Labs’in kurucu ortağı ve CEO‘sudur. Harry Kalodner ise yine bir bilgisayar bilimcisi ve Princeton’da doktora adayıdır. Kalodner, aynı zamanda Offchain Labs’in kurucu ortağı ve CTO’sudur.

2021 yılında Offchain Labs, Lightspeed Venture Partners liderliğindeki en son B Serisi fonlamasında 1,2 milyar değerleme üzerinden 120 milyon dolar topladığını duyurmuştu. Arbitrum projesinin diğer önde gelen yatırımcıları arasında Polychain Capital, Pantera Capital, Mark Cuban gibi birçok isim ve şirket bulunmaktadır.

ARB Token

ARB token, Arbitrum ekosisteminin yerel yönetişim kripto para birimidir. Arbitrum geliştirici ekibi Mart 2023 tarihinde geçmiş kullanıcılarına yaptığı airdrop ile tanıttığı ARB token, toplam 10.000.000.000 adet arza sahiptir. Arbitrum ağı içerisinde DAO’da yönetişim aracılığıyla kullanılacak olan ARB token, sahiplerine protokol yükseltmelerini, fon tahsisini ve bir Güvenlik Konseyi seçimini etkileyen teklifler üzerinde oy kullanabilme hakkı tanımaktadır.

16 Mart 2023’te Arbitrum, merakla beklenen ARB’nin airdrop’unu duyurdu. Token, erken kullanıcılara ve Arbitrum üzerine inşa edilen DAO’lara airdrop olarak dağıtıldı. Bu airdrop ile toplam token adetinin %12,75’lik kısmı dolaşıma girmiş oldu.

ARB token dağılımı ise şu şekildedir:

  • Arbitrum DAO hazinesi %42,78
  • Offchain Labs ve danışmanlar %26,94
  • Offchain Labs Yatırımcıları %17,53
  • Airdrop %11,62
  • Arbitrum ekosistemi projeleri %1,13

ARB Token Geleceği

ARB token, airdrop yolu ile oldukça geniş bir kullanıcı kitlesine dağıtılmıştır. Gelecek dönemlerde Ethereum ekosisteminde ikinci katmanların artması ve kullanıcı sayısının tırmanması ile ucuz ve hızlı işlem kapasitesine sahip projeler ön plana çıkabilir. Bu noktada hem ekip hem kullanıcı sayısı hem de ekosistem olarak ön plana çıkan Arbitrum ve ARB token gelecek dönemde de ön plana kalmaya devam etmesi beklenebilir.

Arbitrum Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Arbitrum nedir?

Arbitrum, Ethereum üzerinde çalışan bir ikinci katman projesidir. Arbitrum kullandığı rollup teknolojisi ile daha ucuz ve hızlı bir şekilde işlem gerçekleştirebilmektedir.

ARB nedir?

ARB token, Arbitrum projesinin yerel kripto para birimidir. ARB, ekosistem içerisinde yönetişim amacıyla kullanılmaktadır.

ARB token arzı ne kadar?

Toplam ARB token arzı 10.000.000.000 adettir.

ARB token hangi ağda çalışır?

Arbitrum ve ARB token, Ethereum blockchain ağında çalışmaktadır.